columns

De balans is waar het om draait

Door: Evert Verkade, JS Rijnmondlid

Recentelijk was er op de ledenbijeenkomst van de PvdA Rotterdam felle kritiek op de integratieresolutie "Verdeeld verleden, gedeelde toekomst". Landelijke kritiek bleef ook niet uit, gezien het artikel "Wees niet zo negatief, PvdA bestuur", dat op vrijdag 23 januari in de Volkskrant verscheen. De kern van beide kritieken: de resolutie is in zijn huidige vorm te negatief, doet onrecht aan de positieve kanten van integratie en gaat voorbij aan kenmerkende sociaal democratische waarden als verdraagzaamheid, tolerantie en solidariteit.

Voor een deel kan ik mij vinden in die kritiek. De resolutie is met een strenge toon geschreven en problemen worden met krachtige bewoordingen aangekaart. Een hard geluid dus, maar wel een rechtvaardig geluid. Want de kracht van diversiteit wordt in de inleiding niet uit het oog verloren. Het belang van toekomstperspectief wordt benadrukt. Emancipatie en het verdedigen van een rechtsstaat, waarin iedereen gelijke kansen heeft, staan centraal in het tweede hoofdstuk. Al met al worden sociaal democratische waarden niet uit het oog verloren, ze worden toegepast op het ingewikkelde dilemma dat integratie is. De negatieve kanten van integratie worden niet zozeer benadrukt in deze resolutie, maar de positieve kanten krijgen dit keer eens niet de overhand.

Laat integratie niet tot frustratie leiden

Want zou het niet zo kunnen zijn dat wij met onze kritiek op de resolutie terugschieten in een aloude reflex van problemen niet benoemen, onder het mom van tolerantie? Iets waar we in het verleden terecht op zijn afgerekend door ieder, die deze problemen in zijn omgeving wel degelijk aantrof? Zelf heb ik juni 2008 in een andere column betoogd dat integratie tot frustratie zal leiden, als successen niet benoemd worden en geïntegreerde mensen niet het gevoel krijgen dat ze erbij horen. Die constatering is omgedraaid ook van toepassing. Want integratie leidt ook tot frustratie, als problemen over het hoofd gezien worden en een succesverhaal verteld wordt, terwijl de werkelijkheid weerbarstiger is.

De balans centraal

Mijn stelling is dan ook dat integratie niet langer een kwestie van positief of negatief moet zijn voor de PvdA. De balans in het integratievraagstuk moet centraal komen te staan. Succes verkopen moet problemen benoemen niet in de weg staan. En omgekeerd mag de aanpak van problemen succesverhalen nooit ongehoord laten. Normeren, confronteren en respecteren zijn instrumenten die uitstekend toepaspaar zijn bij zo'n dubbelzijdige missie en deze worden dan ook terecht in de integratieresolutie in stelling gebracht. Laten we deze instrumenten dan ook gaan gebruiken in de samenleving, in plaats van te blijven hangen in een eindeloze discussie over de gebruiksaanwijzing.

Benoem beide kanten van de medaille

Hoe ziet een aanpak, waarin de balans centraal staat, er in de praktijk uit? Het gaat erom dat je het succes van meiden met een allochtone achtergrond op HBO scholen van de daken schreeuwt en tegelijkertijd het wangedrag van sommige van hun mannelijke leeftijdsgenoten veroordeelt. Het eerste helpt de samenleving vooruit, het ander zorgt voor een gevoel van onveiligheid in onze wijken. Het gaat erom dat je een jonge allochtone buschauffeur het gevoel geeft dat hij erbij hoort en met hem mee lacht als hij op zijn nieuwe route per ongeluk een halte mist. Tegelijkertijd zorg je ervoor dat zijn werkloze generatiegenoten actief op zoek gaan naar werk en niemand onterecht gebruikt maakt van een uitkering. En tenslotte gaat het erom dat je iedere ouder ondersteunt in de wens het beste voor zijn of haar kind mogelijk te maken in Nederland, zonder dat je stopt met benadrukken hoe ontzettend belangrijk het is dat ouders in Nederland de Nederlandse taal machtig zijn.

Realiseer idealen in een tweezijdige werkelijkheid

Als de balans centraal staat en bij elk van de bovenstaande voorbeelden steeds recht wordt gedaan aan beide kanten van de medaille, pas dan worden sociaal democratische waarden gerealiseerd. Emancipatie betekent verandering en verandering wordt pas omarmd als duidelijk is waarom er verandering nodig is. Problemen leiden tot oplossingen en problemen onbenoemd laten staan die oplossingen in de weg. Solidariteit en tolerantie werken alleen in combinatie met rechtvaardigheid en veiligheid, anders schieten ze tekort en schieten ze hun doel voorbij. De integratieresolutie doet in zijn huidige vorm nog niet genoeg recht aan deze waarden en is nog niet optimaal in evenwicht. Laten we er echter voor waken dat bij het amenderen de balans niet uit het oog verloren wordt en we een resolutie krijgen die aansluit bij een tweezijdige werkelijkheid.